Chcielibyśmy, abyście Państwo zdawali sobie sprawę, że:

• po operacji może występować ból, jednak istnieją skuteczne sposoby jego łagodzenia,
• nasilenie bólu po operacji będzie u Państwa systematycznie kontrolowane,
• jeżeli odczuwają Państwo ból, należy zawsze zwrócić na to uwagę opiekującego się Państwem personelu medycznego,
• w przypadku dolegliwości bólowych powinni Państwo otrzymywać leki przeciwbólowe,
• wskutek operacji, znieczulenia lub stosowanego leczenia przeciwbólowego mogą Państwo odczuwać działania niepożądane (np. nudności, zawroty głowy, zaparcia, swędzenie).

Nowoczesne podejście do terapii bólu polega na tym, aby go zmierzyć (ocenić), w czym Państwo - jako pacjenci odgrywacie ogromną rolę. To dzięki wam wiemy, jak oceniacie i tolerujecie ból oraz co musimy zrobić, żeby go uśmierzyć.

Najprostszą skalą oceny bólu jest przypisanie mu wartości liczbowej - od 0 do 10, w której 0 to brak bólu, a 10 to największy, niemożliwy do wytrzymania ból. Często jest ona używana w formie wizualnej - jako zwykła linijka z symbolem graficznym trójkąta, na którym określacie Państwo natężenie bólu. Jest to tzw. skala VAS (Visual Analogue Scole).

Jeszcze prostszą skalą jest skala, w której ocenia się występowanie bólu przy kaszlu i w czasie głębokiego oddychania (skala ta dotyczy operacji wykonywanych w obrębie klatki piersiowej i brzucha). I tak:

Stopień odczuwania bólu	Ciężkość bólu
1	Brak bólu w czasie kaszlu
2	Ból w czasie kaszlu, ale nie w czasie głębokiego oddychania
3	Ból jedynie w czasie głębokiego oddychania
4	Lekki ból w spoczynku
5	Ciężki ból w spoczynku

Kolejną ważną dla Państwa informacją jest to, że leki przeciwbólowe nie powinny być podawane na tzw. żądanie. Oznacza to, że efektywne jest takie leczenie przeciwbólowe, kiedy pacjent nie odczuwa dolegliwości bólowych przez cały czas. Można to osiągnąć przez podawanie leków w ściśle określonych przedziałach czasowych, lub we wlewie ciągłym.

Proszę Państwa, aby nie odmawiać przyjmowania leków przeciwbólowych, w sytuacji kiedy nie odczuwacie Państwo bólu, lub też z obawy aby nie stać się narkomanami. Gwarantuję Państwu, że nie staniecie się czy narko-, czy lekomanami przez to, że przez kilka dni po operacji będziecie Państwo przyjmowali silne leki przeciwbólowe w taki sposób, że pomiędzy ich dawkami nie będziecie Państwo odczuwali bólu.

Większe spustoszenie w organizmie możecie Państwo zrobić przez przyjmowanie leków przeciwbólowych na żądanie. Aby uśmierzyć silny ból, który wystąpił po długim czasie od momentu przyjęcia ostatniej dawki leku przeciwbólowego - konieczne jest podanie znacznie większej dawki tego leku, niż wówczas, gdyby zostałaby ona podana w czasie, kiedy ból nie był jeszcze przez Państwa odczuwany. Dodatkowo po długim czasie trwania silnych dolegliwości bólowych odczuwacie Państwo ogromną ulgę, ale i euforię, która w tych okolicznościach nie jest korzyścią, tylko niebezpieczeństwem.
W okresie pooperacyjnym preferowanymi drogami dla podawania leków przeciwbólowych są:

• droga dożylna,
• cewniki umieszczone w:
  - przestrzeni zewnątrzoponowej,
  - przestrzeni podpajęczynówkowej,
  - przestrzeni przykręgowej,
  - w okolicy splotów nerwowych,
  - w jamie opłucnej.

Coraz większą popularność zyskuje technika analgezji sterowanej przez pacjenta (PCA). Polega ona na utrzymaniu stałego wlewu leku przeciwbólowego czy to do żyły, czy do cewnika w np. przestrzeni zewnątrzoponowej. Dodatkowo pacjent (jeżeli odczuwa dolegliwości bólowe) może sobie podać dodatkową dawkę leku (po uruchomieniu specjalnego przycisku). Zarówno dodatkowa dawka leku, jak i przedział czasowy, kiedy jest ona uruchamiana jest ściśle zaprogramowana przez lekarza (nie ma ryzyka, że pacjent przedawkuje lek; w chwili przyciśnięcia przycisku pompy w czasie przerwy - lek nie zostanie podany).

2009-09-EDU-1046